Karanlık Ev: Leonora Carrington’ın Gece Mimarisi
HAKİM B EY
Türkçesi Nihan ŞAKAR
SUB PRESS ULUSLARARASI TÜRKÇE HAKİM BEY KİTAPLIĞI 26 KİTAPTAN OLUŞMAKTADIR
Bachelard’ın bu alıntısına o kadar uzun süredir atıfta bulunuyorum ki tam olarak hangi kitaptan olduğunu unuttum. Bunu, simyasal “kaos yumurtası”na, Hesiodos’un kozmogonik tanrıları çağırırken kullandığı “Kaos, Eros, Toprak ve Eski Geceye”—ya da Chuang Tzu’nun Kaos’u, maddi yaratılışın “10.000 şeyini” serbest bırakan Hun Tun adlı, Humpty Dumpty gibi bir yumurta şeklindeki varlık olarak betimlemesine bir gönderme olarak okumuştum. Adı, aynı zamanda Won Ton ile yapılan bir kelime oyunudur; bu, “ilkel çorbada” pek çok iyi şeyin bir araya geldiği bir yemek türüdür. Taoistler, 21 Aralık’ta, kış gündönümünde veya “Kaos Gecesinde” won-ton içerler.
En uzun gece, bir tür Yeni Yıl kutlaması gibidir çünkü Gece, Gündüz’den önce gelir; tıpkı İncil’de ya da her günün gün batımında başladığı İslami takvimde olduğu gibi,—çünkü bu, ay takvimine dayalıdır, tıpkı arkeolojik keşiflerde ortaya çıkan, Paleolitik kültürlerin, üzerinde 7, 14 veya 28 oyuğu bulunan çubuklar ve kemiklerle yapılan takvimi gibi. Ay, bizim ilk “saatimiz” veya zaman ölçümüzdür, takvim ise ilk ideolojimizdir, gece ise mistik mağaranın alanıdır. Yunan mitolojisinde Gece ve kızları, Uyku ve Rüya, yeşil ve siyah mermerle örtülü sessiz bir yeraltı sarayında yaşar; bir kapısı fildişi, diğer kapısı ise boynuzdan yapılmıştır—ve buradan gerçek ya da yanıltıcı rüyalar gönderir. Bu yapı, belki de Hieronymus Bosch’un Cennet Bahçesi’ndeki bir rahim/kafatası sarayı ya da Odilon Redon’un, yarı gömülü bir yumurta şeklinde tasarladığı Adem’in ilk ilkel kulübesi gibi yumurta şeklindedir.
bir taraf: boynuz kapısı
diğer taraf: fildişi kapısı
Başka bir deyişle, Gece’nin Mimarisi vardır ve elbette bir okul oluşturur—Gece Okulu veya benim dediğim gibi, Nite Okulu. NY metro istasyonlarında duyurulan, yorgun işçilerin yalnızca öğrenme “keyfi” için gereksiz ezoterik konularda akşam dersleri almak üzere gidebileceği bir okul gibi.
………………