Hazırlayan Şenol Erdoğan
Türkçesi Taylan Onur
Rabie El-Said Abdel-Halim’e rahmetle…
56 Sayfa
Prof. Rabie El-Said Abdel-Halim
İbn Sina’nın (Avicenna, 980-1037) Tıp Şiiri (“Al-Urjuza[1] Fi Al-Tibb”), bilimsel değerini, şiirsel yönünü ve pedagojik önemini değerlendiren ve tıp bilgisinin Orta Çağ Avrupa’sına aktarılmasındaki rolünü inceleyen bu birincil kaynak çalışmasının konusudur. Bir orijinal el yazması ve iki modern baskıya ek olarak, Krueger’ın İngilizce çevirisi de incelenmiştir. İbn Sina’nın titizlikle sınıflandırılmış 1326 beyitten oluşan tıp şiiri, onun ansiklopedik ders kitabı The Canon of Medicine’in şiirsel bir özeti olarak kabul edilebilir; bu nedenle, Doğu’da ve daha sonra Batı’da, tıp bilgisini ustadan öğrenciye aktarma sürecinde bir araç olarak popülerlik kazanmıştır. 12. yüzyılın ortalarında ilk kez Gerard of Cremona (1114-1187) tarafından çevrildiğinden beri, Latinleştirilmiş şiir, Orta Çağ Avrupa’sında ya bağımsız olarak ya da Latinleştirilmiş The Canon of Medicine veya Articella ile birleştirilerek sıkça yayımlanmıştır; Articella, 17. yüzyıla kadar Salerno, Montpelier, Bologna ve Paris üniversitelerinde kullanılan, Greko-Romen ve Latinleştirilmiş Arap tıp incelemelerinin ünlü bir derlemesidir. Krueger’ın İngilizce baskısının incelenmesi, orijinal Arapça metnin tüm anlamlarının tam olarak iletilmediği birkaç yer olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu yerlerin bir listesi, önerilen düzeltmelerle birlikte verilmiştir.
- yüzyılda Orta Çağ İslam dünyasında edebi çalışmalara olan ilginin artması ve çeşitli doğa bilimlerinin yeniden canlanmasıyla, akademisyenler tarafından öğrencilerini eğitmek ve yetiştirmek amacıyla yazılan didaktik şiir geleneği ortaya çıktı ve Arap şiirinde yeni bir tema gelişti. Yalnızca çok sayıda tıp incelemesi temel kavramları ezberlemelerine yardımcı olmak için manzum hale getirilmekle kalmadı, aynı zamanda Kur’an çalışmaları, Arapça dil bilgisi, tarih, okyanus bilimi, denizcilik, astronomi ve hatta matematik gibi diğer konular üzerine yazılan denemeler de manzum hale getirildi.
Kahire’deki[2] Al-Azhar Üniversitesi Koleksiyonu’ndan alınan orijinal bir el yazmasına [Şekil 1] ek olarak, aşağıdaki birincil kaynaklar da incelenmiştir:
[1] “ürcuze” olarak kabul görüp yazılan ifadeyi metnin dahilinde Sub’ın genel görüsünde yer alan şekilde; yazanının kullandığı biçimde bıraktık, aynı şekilde “rajaz”a da “recez” olarak müdahale etmedik. Bu, yazım biçimlerinin korunması mantığı tüm metin boyunca geçerlidir. Ör; Ibn Rushd=İbn Rüşd gibi… -SP
[2] İbn Sina al-Husain Abddullah ibn Ali, Urjuza Fi Al-Tibb. El Yazması No. 840/95671/Tıb. Al Azhar Al-Sharif’in Çevrimiçi El Yazması Koleksiyonu. [Son erişim: 23.12.2013]. Şu adresten erişilebilir: http://www.ahlalhdeeth.com/vb/showthread.php?t=70050